SLIKKEN EN SPUITEN

DE TWEEDE ASTMATISCHE PERIODE (1957 – 1977)

‘Hijgen in de nacht’ eindigde als volgt. “Snel daarna moeten mijn bezoeken aan de wonderdokter Quarles van Ufford gestopt zijn. Hij was toch minder almachtig dan wij in ons eerste enthousiasme gedacht hadden. Het enige wat hij mij meegaf was zijn zegen, en een recept voor wonderpillen en de eerste van mijn bataljon spuiten. Hiermee ving mijn Tweede Astmatische Periode aan, de periode van het slikken en spuiten.”

CinetolTijdens een forum over de Nederlandse film in Cinetol, Amsterdam, werd gepraat over verleden, heden en toekomst, maar bij ontstentenis van een noemenswaardig verleden en heden, vooral over de toekomst van de filmkunst in Nederland. Zoiets kan uiteraard des morgens, des middags of des avonds, maar om te voorkomen dat ook andere mensen dan studenten, artiesten en overige leeglopers aanwezig zouden zijn, was het in die tijd, jaren 60, gebruikelijk er een nacht van te maken. Een van de forumleden herinner ik me nog was Jan Blokker, die er niet veel in zag. Dus in die toekomst van de Nederlandse film ook niet. Na afloop van deze nacht waren we verstoken van enigerlei vorm van openbaar vervoer, en dus moesten we lopen. Nu was ik aan het eind van de bijeenkomst, veel rook, veel pils, blue movie, al wat hijgerig geworden, maar het verstuiven van enige cc Adreuline was daar goed voor. En als je dan maar rustig blijft zitten, trekken de wolken wel weer over. Maar wij moesten toevallig de hele stad door naar de Jacob van Lennepstraat. Ik liep half in trance, spuitend en fluitend, de armen van mijn lichaam af om de longen zo weinig mogelijk te hinderen. Het zweet brak me aan alle kanten uit en drijfnat kwam ik in het Vondelpark aan. Even uitpuffen op een bankje. Lekker bij een nachtelijk briesje. In de verte, waar het ochtendgloren zich al vaag aankondigde, verdween een heks op een bezemsteel. Langzaam werd ik droog. Nog even spuiten en verder maar weer, het laatste stukje, de vier trappen nog op en het bed in. Ik viel in een onrustige slaap. Al snel was ik weer wakker, het piepte nog steeds. Maar het was licht! Het leek me niet onslim de zuurstofrijke omgeving van de Veluwe op te zoeken. Tram, trein, thuis. Piepen, hijgen en spuiten. Via de huisarts naar het ziekenhuis. Longontsteking dus. Via een slang door de neus werd ik gekoppeld aan een zuurstoffles. Dat scheelde een slok op een borrel. Na enkele stevige injecties voelde ik de grote, witgesteven rust in me neerdalen. Paradise Regained.

Schermopname (2)Schermopname (2)Schermopname (2)Schermopname (2)Schermopname (2)

Maar daarna moest ik weer aan de spuit, het was 1965, ik had niks anders. Deze spuiten bestonden uit een rubberbol waarin een glasachtig lichaam werd ingebracht. In dit Glazen Lichaam bevond zich een vertakking van glazen buisjes die steeds fijner werden en uitmondden in en capillair eind. De grap nu was dat, wanneer je een vloeistof in het Glazen Lichaam druppelde en je in de rubberbol (bouncing back to you) kneep, deze vloeistof in het glazen buizenstelsel werd gedreven door de steeds nauwer wordende buisjes, uiteindelijk met de lucht werd vermengd en zodoende verstoven. Vandaar dat de apotheker zijn spuiten ook wel verstuivers noemde. De vloeistof die de heren geneesmiddelenfabrikanten hadden ontwikkeld, noemden zij Aleudrine (“Alleen ter verstuiving! Niet om in te nemen!”). Na een aantal keren knijpen in de bol, het eigenlijke ‘spuiten’, het tuitje van het Glazen Lichaam in de mond, moest terstond verlichting optreden. De verstoven Aleudrine werd namelijk meteen via de longen aan het bloed medegedeeld, ten gevolge waarvan het hart sneller ging kloppen, waardoor het bloed sneller stroomde en dus meer zuurstof kon opnemen. Dat was tenminste wat ik ervan begreep.

schema astmaIn het begin hielp zo’n spuit prima, maar op den duur trad gewenning op of bleven de allergenen prikkelen, waardoor je steeds vaker en steeds meer moest spuiten. Soms zat ik uren met zo’n spuit aan mijn mond. Vandaar dat een kennis mijn moeder adviseerde Aleudrin-tabletten te kopen. Mijn moeder had alleen maar kennissen die zelf astma hadden of tenminste iemand in de familie die er last van had en zo mochten we menig nuttig advies ontvangen. Zo’n Aleudrin-tablet legde je onder je tong waardoor het oploste en zo sneller en vooral langer werkte. Het smaakte weeïg zoet, als zoetstof, maar ze hielpen wel. Ik werd er helemaal duizelig van. Toen mijn huisarts ervan hoorde zei hij: ‘Man, houd daar onmiddellijk mee op, want het is slecht voor je hart.’ Dus ik maar weer aan het spuiten. Als ik uitging en ontdekte dat ik mijn spuit niet bij me had, kreeg ik van angst prompt een benauwdheidsaanval. Ik zorgde er dus altijd voor een spuit bij me te hebben.

Het voordeel van zo’n glasachtig lichaam is dat het kan verstuiven, maar een nadeel is dan weer dat het stuk kan gaan. Bijvoorbeeld als het met enige kracht met iets hards in aanraking komt, een stenen vloer of zo. Bijvoorbeeld in de Amsterdamse stamkroeg van dispuut Boreas. Dat kwam door Karel! Mijn neef Karel had ook astma. Astma, zo leerde ik van jongs af aan, kwam door psychisch en was erfelijk. Deze neef Karel ging in de weekend vaak naar zijn ouderlijk huis in Oost-Groningen, alwaar hij steevast benauwd was. Als hij dan weer in Amsterdam kwam, zo beweerde hij, dronk hij eerst een fles sherry en daarna ging hij naar de kroeg. Het effect hiervan was dat hij de rest van de week frank en vrij ademend door het leven ging. Dit probeerde ik uiteraard ook, maar helpen deed het niet. Het enige effect was dat ik geheid de spuit uit mijn handen liet flikkeren op de stenen vloer. Dan moest ik eerst de rotzooi opruimen en daarna op zoek naar een apotheek die ’s nachts open was, want de verdere nacht doorbrengen zonder spuit was onbestaanbaar.

apothekerinzijnapotheekTwee spuiten bij je hebben was dus het devies, maar zelfs dat loste niet alles op, want toen ik eens, getrouwd alweer, op het punt stond met vrouw en kinderen een trip te maken van Friesland naar Goeree-Overflakkee, met het openbaar vervoer, dus op van de zenuwen, viel tijdens de drukte van het inpakken één van mijn spuiten kapot. Met één spuit op stap gaan durfde ik niet aan en dus ijlings op de fiets naar de apotheek, waar ik hijgend aankwam. (‘U hebt zeker een spuit nodig.’ ‘Ja, nou en of, doe er maar twee.’) De oplossing was dus: drie spuiten, dat gaf enige rust en zekerheid.

Zo trok een stoet van spuiten door mijn leven. Je had ze in alle soorten en maten: zakspuiten, gezinsspuiten, kleine ballen, grote ballen, Engelse, Franse, Duitse. “A small efficient all-glass inhaler, specially designed for use with Rybarvin and Rybarex inhalants this inhaler replaces all previous models.” Dat was soms dus ook nodig. “The Rybar Inhaler is a robust glass inhaler of special design which produces a fine mist of vapour for inhalation.” Eindelijk gezonde mist! De Glazen Lichamen waren in principe los verkrijgbaar, maar de apothekers in Ede, Amsterdam, Harlingen en Hengelo hadden ze toevallig nooit in voorraad, waardoor ik een respectabele voorraad rubberballen kreeg. Twee van deze ballen gebruikte ik tijdens een aanval van creativiteit ter verkrijging van een bepaald lichteffect. Ik had een kunstwerk gepland. En gemaakt! Op een oud schilderij met een fraaie lijst had ik een zeer ingewikkeld, maar goed werkend samenstel van raders, veerwerken en opdraaiautomaatjes uit speelgoedauto’s bevestigd, gelardeerd met oude munten, flessedoppen en krantekoppen. Waar het geheel echter om draaide was een centraal geplaatste foto van een dame die ik versierd had met twee rubberballen. In de top van deze borsten bevonden zich fietslampjes die onzichtbaar aangesloten waren op een batterij aan de achterzijde van het schilderij. Door het in werking stellen van de mechaniekjes kon je de tepels van de dame laten branden. Dit schilderij hing jaren in onze huiskamer tot algemeen vermaak. Een verhuizing overleefde het echter niet; enkele jaren lagen de onderdelen waaronder de ballen in een doos, waarna de zaak aan de vuilnisman werd meegegeven.

wonderpillenNaast mijn verzameling spuiten had Quarlus van Ufford me ook de voornoemde wonderpillen voorgeschreven, die jaren later ineens ook in capsulevorm konden worden genuttigd. Dit laatste was een hele vooruitgang, want deze pillen, grijze ballen, besprenkeld met een gelige, meelachtige substantie om samenkoeken te voorkomen, wat in warme zomers toch frequent gebeurde waardoor ik me soms genoodzaakt zag een pil aan te snijden, deze grote grijze pilballen smaakten afschuwelijk. De uitwerking was echter geheel anders. Enige tijd na het slikken van één of een plakje van deze pillen geraakte ik in een rozige, zweverige toestand. Mijn hartslag versnelde en mijn handen begonnen licht te trillen. De moeilijke ademhaling verdween als sneeuw voor de zon en het leek alsof ik zuivere, ijle berglucht inademde. Ik werd ook wat onverschillig voor mijn omgeving, het kon me alles niet zo veel meer verdommen. Soms als ik geen last had, maar me toch ietwat sombertjes voelde, nam ik een reepje pil om mezelf op te vrolijken. Geen wonder dus dat later op de potjes van de capsulepillen kwam te staan: “Dit geneesmiddel kan de rijvaardigheid beïnvloeden”, hoewel ze dat volgens mij zelfs op de katjesdrop plakken die je bij de apotheek koopt. Ook stond er op dat latere potje wat er in de pillen zat. Multergan: “droge mond, gezichts- en plasstoornissen, sufheid, wat snellere polsslag, wat taaier slijm, verhoogt oogdruk bij mensen met glaucoom.” (bron: Geneesmiddelen in Nederland.) Ephedrine: “hartkloppingen, rusteloosheid, slapeloosheid, duizeligheid, misselijkheid; werkzaamheid weinig gericht, werkingsduur langer dan 6 uur, vanwege bijwerkingen ontraden.” Aminophillyne: “maagklachten, snelle pols, stijging bloeddruk, hoofdpijn, opwekkend, zeer giftig voor kinderen; vanwege maagbezwaren na de maaltijd innemen, behandeling zo mogelijk instellen op geleide van bloedspiegels.” En Coffeïne: “duizeligheid, maag- en darmklachten, slapeloosheid, rusteloosheid, remt de eetlust; verslavend middel, kan beter verboden worden.”

Spuiten en pillen, ik was ermee verknoopt en aan verknocht. Het viel me dan ook niet mee ze te moeten opgeven, toen ik in 1977 toch weer in het ziekenhuis belandde. Stadsmaten, Enschede. Maar daar heb ik het al over gehad. Dus wees niet bang, hiermee is het hele verhaal verteld.

Genezen_verklaard_titel

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s