HENGELO, DIE MOOIE STAD

DSC03920Ik ben geboren in Ede op de Veluwe. Toentertijd een aardig dorp dat midden in de bossen lag en dat een streng om niet te zeggen fundamentalistisch calvinistische bevolking herbergde. Maar het was een mooi dorp met een mooi marktplein en een hoofdstraat (de Grotestraat). Ik geloof dat ik het daar wel eens over gehad heb. Een mooi, karakteristiek dorp tot het door eendrachtige samenwerking van de politiek, projectontwikkelaars en de tijdgeest volkomen werd verpest. De Facebookgroep Oud Ede jeremieert hier dagelijks over. Ik verhuisde maar naar Amsterdam, ook geen onaardig plaatsje.

In 1968 kwam ik in Harlingen terecht. Klein wat inwoneraantal betreft maar groots als stad(je). Alles wat je verlangde was daar: een Voorstraat, een Noorder- en Zuiderhaven, een vissershaven, een grote kerk op een fraai pleintje, dwaal- en winkelstraatjes. De Zoutsloot. En de geest van Vestdijk. Ik was fan van Vestdijk en kwam zowaar zo maar in zijn geboorte- en jeugdstad te wonen, in zijn Lahringen. Ik kon al zijn belevenissen op de voet volgen, Terug Naar Ina Damman, Meneer Vissers Hellevaart naar de Engelse tuin en Zo De Ouden Zongen, zich afspelend in een huis vlak bij mijn school aan de Zuidooster Singel. Een van mijn leerlingen woonde in dat huis, wat zeg ik, mocht daar wonen. Ik vroeg hem: weet je wel wie in jouw huis gewoond heeft? Vragende blik, holle ogen. Vestdijk!! Huh?? Wie is dat, kun je dat eten?

muziekschool???????????????????????????????

En toen ging ik naar Hengelo. In Twente. Vraag me niet waarom. Verwar het ook niet met Hengelo in de Achterhoek in Gelderland. Want dat Graafschapse Hengelo heeft ook een Leliestraat en hoewel het een klein dorp is zelfs een nummer 37. Voor het postcodetijdperk kregen we wel eens post die voor hen bestemd was en andersom. We zijn er eens langsgereden, maar hebben niet aangebeld. Een niet zo’n slim neefje uit het hoge noorden wou eens onaangemeld op bezoek komen en reed op zijn brommer naar Hengelo in Gelderland. Nooit meer terug gezien. Dat Hengelo in Overijssel moet je niet onderschatten. Het is de vierde stad van Overijssel en de tweede van Twente. Het heeft 81.070 inwoners, met Bella erbij 81.071, met alle honden erbij 85.534, met alle katten erbij 87.291, met alle … ach, laat maar. En dat alles op een oppervlak van 61,78 km, vierkante wel te verstaan. Ook Beckum, Oele en Woolde horen erbij.

“Het dorp Hengelo ontstond in het kerspel Delden in de buurschap Woolde rond de Hof (te) Hengelo en de daarbij behorende kapel.” Zo staat het op Wikipedia. Snap jij het snap ik het. In ieder geval bouwde ene Frederik van Twickelo in de zestiende eeuw het huis Hengelo. Gesloopt in 1821. Ook toen al. Archeologisch onderzoek wees uit dat er op de plek waar wij nu wonen al duizend jaar geleden mensen woonden. Sommigen daarvan wonen nog steeds bij ons in de buurt. En ook toen al praatten ze een soortTukkers. Begin negentiende eeuw werd Hengelo een gemeente met wat boerderijen en landarbeidershuisjes. Maar na de industriële revolutie kwamen er meer mensen wonen. Onder anderen uit Drenthe waar men, zoals bekend is, ook een soort Twents praat, net als in Groningen. Eerst kwam er textielindustrie maar toen Enschede dat inpikte, kwam meneer Stork ???????????????????????????????en die stichtte een machinefabriek, vandaar dat Hengelo nu ook wel de metaalstad heet. Daar waren ook hoogopgeleide mensen voor nodig en het is algemeen bekend dat die alleen in het westen wonen. Dus die kwamen naar Hengelo, waarmee het gemiddelde IQ verdubbelde. Ze heten nog steeds import of westerlingen of ook wel hoog in de bol. In de jaren 90 bedachten een paar geile ambtenaren dat Enschede en Hengelo wel samengevoegd konden worden, dan kreeg je de vijfde stad van Nederland en dan gingen alle ambtenaren meer verdienen en meer gewichtig werk doen. Die nieuwe stad heette in de volksmond Dubbelstad, ook wel Tukker City. Die ambtenaren begrepen niet dat je water en vuur, ofwel metaal en textiel ofwel hoog in de bol geschoold en werkloos laaggeschoold nooit kunt samenvoegen. Pas in 2000 begrepen ze dat zo’n plan ook in de 21ste eeuw wel niet zou lukken.

Soms zie je toeristen in Hengelo. Niemand begrijpt waar ze vandaan komen of wat ze komen doen. Ik zie er wel eens een in het Twentebad. Ik zal het maar onverbloemd zeggen: Hengelo is de lelijkste stad van het noordelijk halfrond. Niet dat de politiek, de projectontwikkelaars en de tijdgeest dit eendrachtig voor elkaar hebben gekregen. Nee, die eer valt de Amerikanen te beurt. Hengelo_oorlog3In oktober 1944, ik was 2 maanden oud en lag nog steeds in Ede in de kelder, gingen ze Duitsland bombarderen, het Roergebied of zo. Maar ze waren moe en wilden van die bommen af, ze zagen allerlei fabrieken en dus dachten ze ‘Dat zal dan Duitsland wel zijn’ waarna ze hun lading losten. Weg oude binnenstad. Hengelo_oorlogMaar het was na de oorlog niet zo dat politiek, projectontwikkelaars en tijdgeest eendrachtig hebben gedacht ‘Laten we er eens iets moois van proberen te maken’. Nee, in de decennia erna zijn ze er in geslaagd om er minder dan niks van te maken. In de laatste 40 jaar hebben ze nog nooit een nieuw gebouw neergezet waar langer dan 10 seconden over na is gedacht. Toen ze een nieuw stadhuis planden, dachten ze niet ‘We bouwen iets origineels, een parel voor de stad. Van heinde en ver zal men komen kijken’. Nee, ze dachten ‘Beter goed gepikt dan slecht bedacht’ en ze kopieerden de toren van Florence of Siena of zo. Florence en Hengelo in één zin, denk daar eens over na.

Maar dat die Hengeloërs stug en stijfkoppig zijn, klopt helemaal niet. Ze zijn zo flexibel als de pest en veranderen net zo makkelijk van mening als Bella wanneer ik haar uit laat. Het marktplein is al 12 keer vernieuwd, maar is nog steeds een tochtig trekgat, de lange leegte. Een paar jaar geleden zetten ze er een toren van betonblokken op. Apetrots waren ze. Ik weet nog goed hoe verontwaardigd Alexander was, toen die het voor het eerst zag. Nu hebben ze er een paar grote beren gezet, waarom weet niemand, ik ben benieuwd wanneer die verdwijnen. Een fabriekscomplex bij ons in de buurt werd De Creatieve Fabriek gedoopt, een terechte naam, in Porto hebben ze ook zoiets. ???????????????????????????????Toen deze naam bij iedereen ingeburgerd was, maakten ze er Hazemeijer Hengelo van. Het bijbehorende parkeerterrein is al 4 keer ingedeeld en van groen voorzien dat steevast door de auto’s wordt platgereden. Tussen het station en de binnenstad hebben ze een passage gebouwd die al vier keer de internationale contest voor ‘most ugly building of the century’ heeft gewonnen. Driekwart van de winkels staat er leeg. Ook in de binnenstad staat de helft leeg. Er zijn twee fonteinen in Hengelo, ik heb er nog nooit water uit zien komen. Vlak bij ons aan de Geerdinksweg en bij het ziekenhuis stonden hoge eeuwenoude eikebomen. Die hebben ze afgelopen maand allemaal, maar dan ook allemaal, omgehakt. Wel is het er ineens weldadig ruim en licht. (Ik begreep er niets van tot ik het Hengelo’s Weekblad van 24 maart onder ogen kreeg: “B en W van Hengelo kiezen voor een flexibele benadering van het groen in de stad. De hoofdgroenstructuur is de ‘ruggengraat’ van het groen in de stad”. Voor dit beleid, maar dat snapt een kind, was wel een aanpassing in de Nota Snippergroen 2013 nodig.)

DSC03916

En toch woon ik graag in Hengelo. Ik denk dat dat komt omdat Anneke er ook woont. Je schiet er ook altijd lekker op, want het heeft geen zin om je heen te kijken. De neiging tot lekker shoppen bekruipt je zelden tot nooit. Maar, eerlijk is eerlijk, ik moet een uitzondering maken. Hengelo heeft de beste boekwinkel van Nederland, Broekhuis. Nee, niet Boekhuis maar Broekhuis. Hoe weet ik dat het de beste boekwinkel is? Omdat ik er elke week kom. En de Volkskrant heeft het bewezen. Ze gingen met een lijst van 25 boeken, die een beetje boekwinkel op voorraad moest hebben, Nederland in. Broekhuis (verkoopt echt geen broeken, geen een, wel ook heel veel cd’s en dvd’s) had ze alle 25!

???????????????????????????????En weet je nou wat het leuke is. Als je in Amsterdam of Harlingen loopt, zie je na verloop van tijd het mooie niet meer, door de bomen het bos niet dus. In Hengelo zie je af en toe, meer af dan toe, iets moois en je kijkt je ogen uit. Ik wijs dan de op dat moment dienstdoende hond aan: kijk eens wat mooi! En Hengelo heeft vlak bij ons om de hoek Tuindorp, gesticht door meneer Stork. Een prachtige wijk met sociale bedoelingen en huizen voor hoog- en laaggeschoolden door elkaar. ???????????????????????????????Een Storkplein, een hofje, een vijver met een natuurzwembad waar je gratis na het zwemmen leuke kleine rode bultjes krijgt.

Ik heb dus maar eens wat foto’s gemaakt die ik door deze blog strooi. En ook een paar van internet, want in 1944 lag ik dus nog in die kelder.

PS Het spreekt vanzelf dat ook Hengelo een eigen stadsdichter heeft.

OUDE STADHUIS

OUDE STADHUIS

STADHUIS
We zagen het helemaal voor ons: het stadhuis
en hoe de bouw daarvan had plaatsgevonden,

met al die stellingen, het was, alles bij elkaar
veel meetkunde, de toren van Palazzo Vecchio

uit Florence, in een streep over de Alpen heen
getrokken door een leger denkbeeldige slaven,

het raadhuis uit Stockholm, als een schip weg-
gesleept, rond een dorpse stip aan zee, naar

het Burgemeester Jansenplein, een ruimte die
nog open lag, wachtend op invulling, – de onze.

John Heymans
Stadsdichter 2012 -2014

'NIEUWE' STADHUIS

‘NIEUWE’ STADHUIS

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s