BEN EVEN PISSEN

PLASHONDVier keer per dag laten we Bolo uit. Hij moet dan o.a. overtollig water lozen. Hoe noem je dat bij een hond? Hoe noem je dat bij een mens? Tijdens het wandelen begon ik te bedenken welke verschillende manieren we hebben om iets, bijvoorbeeld pissen, te zeggen.
• plas(je) doen
• pipi doen
• de aardappels afgieten
• mijn jongeheer (broer, beste vriend) een hand geven
• doen wat de kippen niet kunnen
• naar het toilet gaan
• handen wassen
• plassen, pissen, zeiken, wateren, urineren, sassen.

In een vorig leven behandelde ik tijdens mijn lessen taalverschijnselen als eufemismen en het verschil tussen denotatie en connotatie. Een eufemisme (verzachting) gebruik je als een woord je te hard of niet netjes in de oren klinkt. ‘Ik ga even mijn handen wassen’ als je moet pissen. Bij ziekten gebruik je vaak eufemismen. Vroeger kregen de mensen last van hun longen, ze hoesten donkere deeltjes uit en men noemde het tering of ook wel vliegende tering. Toen dat te cru klonk, pasten ze de klassieke truc toe de Latijnse term te gebruiken, tuberculose. Maar na verloop van tijd klonk dat ook niet lekker en werd het afgekort, TBC. Toen TB en als de ziekte niet was overwonnen, zou het nu T zijn. Vergelijk met kanker dat vaak K of De Ziekte wordt genoemd. Zo ook de benaming van ‘mensen met een donkere huidskleur’. In het verleden werden die als minderwaardig beschouwd door de blanken, die noemden ze nikkers of kaffers. Toen dat niet meer kon, werden het negers. En toen zwarten, de gekleurde medemens, getinte mensen. De hele zwartepietendiscussie kun je in dit licht zien. Zo hoor je ook vaak praten over Turkse of Joodse mensen, Turken of Joden klinkt kennelijk te negatief.

PIETDe betekenis van een woord of term heeft net als een medaille twee kanten: de feitelijke betekenis (denotatie) en de gevoelswaarde (connotatie). Je hoest zwarte stukjes uit, je hebt een donkere kleur: denotatie. Je vindt iets een scheldwoord, of niet fatsoenlijk, of discriminerend: connotatie. Het zou leuk zijn als denotatie en connotatie bij iedereen hetzelfde was, maar dat is dus niet zo. Ik vind neger een vrij neutraal woord, maar sommige mensen gaan er van schuimbekken. Ik meldde me eens aan bij een site van een Antilliaan die ook Stomp heet. Ik zei in mijn mail dat ik het zo leuk vond dat er ook zwarte Stompen waren. Dat had ik niet moeten zeggen, ik kreeg een verontwaardigd mailtje. Hij had lang nagedacht of hij wel zou antwoorden, voelde zich beledigd, mensen zijn mensen en niet wit of zwart, hij wilde eigenlijk niks meer met me te maken hebben. Geen familie, denk ik.

raamWat bij taalgebruik ook meespeelt zijn de verhoudingen tussen de mensen en de taalsituatie. In een taalkundeles voor PABO-studenten gaf ik eens de volgende opdracht: Ik kom de klas binnen, vind dat het er warm is en zou graag willen dat er een raam open ging; schrijf eens op hoe ik dat kan zeggen. Daar kwam heel wat uit.
• Zou je het raam open willen doen.
• Raam open!
• Het is hier warm.
• (wijzen met de vinger naar het raam, klikken met duim en middelvinger) Open!!
• Zou je misschien zo vriendelijk willen zijn om het raam een heel klein stukje open te zetten.
• Mag het raam open?
De verhoudingen: leraar/student, leraar/leraar, baas/medewerker, student/student, ouder/kind. Je hebt het dan over macht of gelijkheid, ken je iemand of niet. De situaties: in de klas, in de trein, thuis, in de gevangenis. Hilarisch werd het toen we gingen kijken welke antwoorden je kon geven (in welke situatie, tegen wie): ja, goed, nee, doe het zelf, flikker toch op, wie denk je dat je bent.

Dat besprak ik dus met Bolo tijdens het wandelen. Bolo zei: ‘Scheid eens uit met dat gezeik’.

pisOpdracht: bedenk zoveel mogelijk synoniemen/eufemismen voor ‘Ik ben even poepen’.
(En niet spieken op luek.nl!)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s