LUISTEREN: VERLEDEN LIEDJES

In 2008 schreef Douwe Draaisma het boek De Heimweefabriek, met als ondertitel ‘Geheugen, Tijd & Ouderdom’. En daar gaat het ook over. Draaisma beschrijft het zgn. reminiscentie-effect. Dat houdt in dat oudere mensen paradoxaal gezien betere en meer en sterkere herinneringen hebben aan de adolescentietijd (15 – 25 jaar) dan aan de periode daarna (25 – 60 jaar). Dat is wel verklaarbaar. In de adolescentie word je volwassen, zoek je je sociale identiteit, beleef je je eerste grote liefde en vind je je eerste baan. Vandaar. In een interview in de Volkskrant werkt hij dat uit voor muziek. De basis voor je muziekvoorkeur leg je tijdens de adolescentie. Draaisma noemt dat het ‘popvenster’. “Zeg me uw leeftijd en ik vertel u uw muziekvoorkeur.” Interessant. Ik neem de proef op de som. Welke muziek maakte in welke situatie indruk op me. 3 liedjes dringen zich op. Zijn die de basis van mijn verdere (pop)muziekvoorkeur?

IMG_20141105_0004

1. LET ME IN, The Sensations, 1962
Ik zat op de kweekschool. In 1962 fietste ik voor een werkweek naar Waalre (de Heikant) in Brabant, dat toen nog Noord-Brabant heette. We volgden lessen, sportten, gingen op excursie en hadden heel veel lol. Werkweek dus. Uiteraard zat ik in de redactie voor een werkweekkrant. Iedere avond tijdens het eten lazen we onze ongein voor. En er was muziek natuurlijk. Ons liedje was ‘Let me in’:
I can see the dancin’ (let me in)
The silhouettes on the shade (let me in)
Vooral het refrein ‘let me in, whee-ooh, whee-ooh, hoop-whee-ooh’ maakte een onvergetelijke indruk. En het was op heel veel situaties toepasbaar. Biertjes drinken in de Twenty-one Bar in Eindhoven: let me in, whee-ooh. Te laat thuisgekomen: let me in, whee-ooh. Naar de meidenbarak: let me in, whee-ooh.

‘Let me in’ vormt de basis voor heel veel latere, vrolijke, weinig pretentieuze knutselmuziek. ABBA, Beach Boys, Sparks.

IMG_20141105_0003

2. I CAN’T STOP LOVING YOU, Ray Charles, 1962
In 1962 ging ik met mijn 3 vrienden naar Terschelling. Kamperen in Midsland. Midsland was toen the place to be, het was een vrolijke boel, strand en bier overdag, en ’s avonds bier en dansen. Zoals het nog steeds gaat. Overdag zaten we in ’t Spyntje in het dorp. ’s Avonds gingen we dansen en dronken we bier in een tent (tent hier letterlijk) op het strand, RYF, dat was een ruige boel. Soms in Actania in het dorp. Actania was iets netter en daarom dronken we daar wijn die we bij de kruidenier kochten en in onze binnenzak meenamen. In Actania vroeg ik op een avond een meisje ten dans. Ze zat op een soort vensterbank, met bungelende benen. Alleen, lang en blond. Ze zei nee! What the fuck, zouden ze nu zeggen. Wij dachten toen: asjemenou. Wat nu? Ik zag dat haar schoenen onder het zand zaten. Ik pakte mijn das (sjaal dus), die ik uit imago-overwegingen dag en nacht droeg, en begon de schoenen schoon te vegen. Maakte een praatje. Danste. De hele nacht zaten we vervolgens langs de kant van de weg in het gras te praten. Betsie uit Sappemeer. Haar lievelingsmuziek: Ray Charles. Lievelingsliedje, kon niet missen:
I can’t stop loving you
I’ve made up my mind
To live in memories of the lonesome time.
De rest van de vakantie trokken we samen op. In 1963 was ik er weer, in 1964 ook. Betsie was er, maar moest naar Den Haag waar ze een kamer had. Ze moest werken. Of ik mee ging. Ik ben een week gebleven en op een zondag gingen we naar het Kurhaus waar Ray Charles optrad. Maar het mocht niet zo blijven. Memories of the lonesome time. Door emotionele repressie van de omgeving en door bleu- en lafheid van mijzelf ging het over.

Ik heb nog wel 32 brieven. En het liedje, de basis voor veel meer soulvolle, gevoelige muziek, als het even kan met koor en orkest. Simon & Carmiggelt, Neil Young, veel singer-songwriters.

shade

3 A WHITER SHADE OF PALE, Procol Harum, 1967
Op 10 februari 1967 vroeg ik in de Utrechtse Raadskelder een meisje ten dans. Dat wou ze wel. Anneke, blond en vrolijk. Op 9 september verloofden we ons in Amsterdam waar ik een kamer had (of eigenlijk 2 kamers, maar daarover enz.). Het was een mooie dag, die 9e september. We slenterden door Amsterdam en kwamen op de Wallen terecht. Daar hoorden we vanuit een café en over de gracht en langs de roodverlichte kamers ‘A Whiter Shade of Pale’ schallen.
And so it was that later
As the miller told his tale
That her face, at first just ghostly,
Turned a whiter shade of pale.
We bleven staan. Luisterden en kusten elkaar. Iemand riep: hé, die zijn verliefd. Kennelijk minder gebruikelijk daar. (In 2014 gingen we naar Hamburg. De foto’s bewerkte ik tot een dia-show met muziek en tekst. Ik was best wel tevreden dat ik dat nu ook kon. Onder het Speicherviertel zette ik ‘A Whiter Shade of Pale’. Toen ik de dia-serie op tv vertoonde, zei mijn lieftallige dochter bij het Speicherviertel: kan die herrie niet wat zachter, dat voegt niks toe.)

‘A Whiter Shade of Pale’ is een gecomponeerde popsong met een prachtig slepend (hammond)orgel. Kenners wijzen op invloed van Bach, Maarten ’t Hart zag er iets van Mozart in. Ook de tekst kent veel exegeses. Het zou een lsd-trip zijn of écriture automatique. De meest intrigerende uitleg vind ik die van de auteur zelf, Keith Reid: de tekst beschrijft een gesprek dat uitmondt in de daad! ‘A Whiter Shade of Pale’ staat voor mij voor de meer gecompliceerde, epische kunstpop. Genesis, Nick Cave, Sigur Ros.

Dat was de proef op de som. Probeer het zelf ook eens. En ja, je zou deze drie liedjes als basis kunnen zien voor heel veel mooie muziek die daarna kwam. En nog steeds komt. En de echt goede bands (The Beatles, Elbow) zijn zo getalenteerd dat ze het hele spectrum bestrijken.

TOT SLOT. Als je door bovenstaande een tikkeltje down and out raakte (Pink Floyd: there is someone in my head, but it’s not me), grijp dan niet naar de middelen. Muziek kan ook troosten. In de klassieke muziek spreekt men dan van ‘helende werking’. ‘Miserere’ van Allegro, aria’s uit de Mattheus, 3e symfonie van Gorecki. Maar ook de popmuziek kan dat. Luister eens naar Jarboe van Swans: Close your eyes/ Close your eyes/ Come all around me and hold on/ I’ll be your body when your body is broken.
Mijn top drie troostliedjes (niet te verwarren met de broodtrooster van Freek de Jonge).
1. Everybody Hurts, R.E.M.
2. Bridge Over Troubled water, Simon & Carmiggelt
3. Don’t Give Up, Peter Gabriel (met Kate Bush!).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s